Aanhalingstekens en leestekens

Laatst was er een soort van discussie over interpunctie op de Facebookpagina van Schrijven Online: ultrakorte verhalen, die me aan het denken zette.
De persoon in kwestie geeft zijn verhalen op een andere manier vorm dan ik dat doe. Ook al was het verhaal prachtig, het las naar mijn gevoel niet makkelijk weg.

Maar hoe kwam dat toch?

Het verhaal was één brok aan zinnen. De ene zin volgde de andere op, zelfs in dialogen. Nog zonder het verhaal te lezen was het een mooi vierkant blokje tekst.
Verder werd er gebruik gemaakt van dubbele aanhalingstekens in plaats van de enkele die ik voor dialoog gebruik. Als laatste stonden zijn leestekens buiten de aanhalingstekens terwijl ik die van mij er dan weer in zet.
Dit maakte mij toch wel nieuwsgierig.
Misschien gebruik ik al jaren de verkeerde aanhalingstekens en zet ik mijn leestekens verkeerd.

Tijd om het uit te zoeken.

Enkele of dubbele aanhalingstekens?

Als ik even internet raadpleeg, kom ik op verschillende sites uit die over het onderwerp uitweiden.

Er zijn geen vaste regels in het gebruik van dubbele of enkele aanhalingstekens. Tegenwoordig wordt de voorkeur gegeven voor enkele aanhalingstekens. Deze zouden rustiger zijn om te lezen en het zou duidelijker zijn als er met geneste zinnen (een zin in een zin) gewerkt wordt.

Bij de VRT (Vlaamse Radio en Televisie) werken ze met dubbele aanhalingstekens bij directe rede, maar in de uitgeverswereld wordt vooral voor enkele aanhalingstekens gekozen.

Uiteindelijk kan ik hier concluderen dat je zelf mag kiezen welk type aanhalingsteken je gebruikt. Vind je de dubbele mooier of beter dan gebruik je die. Gaat je voorkeur naar de enkele uit, dan kan je deze gebruiken. De enkele aanhalingstekens zijn tegenwoordig in de mode, maar dit kan natuurlijk binnen een paar jaar veranderen.

Leestekens binnen aanhalingstekens?

Over de leestekens binnen aanhalingstekens zijn de meningen eensgezinder. Alhoewel ook hier weer de uitgeverswereld voor een eigen aangepaste versie kiest zodat het lezen vlotter verloopt.

Bij een dialoog waar de volledige zin geciteerd wordt, schrijven we de leestekens (punt, uitroepteken, vraagteken) binnen de aanhalingstekens en beginnen we de zin met een hoofdletter.

Voorbeelden:
Mark zei: ‘De koffie is op.’
Julia vraagt: ‘Is de koffie op?’
Piet roept: ‘De koffie is op!’

Als je zin nu begint met het citaat, dan vervalt de punt aan het einde en schrijven we een komma buiten de aanhalingstekens. Een vraagteken of uitroepteken blijft wel staan en dan mag de komma buiten de aanhalingstekens desnoods weg gelaten worden.

‘De koffie is op’, zei Mark.
‘Is de koffie op?’, vraagt Julia.
‘De koffie is op!’ roept Piet.

Als het citaat onderbroken wordt, zetten we de komma binnen de aanhalingstekens als ze ook in de zin voorkomt en erbuiten als ze niet in de zin komt.

‘De koffie’, zei Mark, ‘is weeral op.’ (de zin is: ‘De koffie is weeral op.’)
‘Verdorie,’ roept Piet, ‘de koffie is op!’ (hier is de zin: ‘Verdorie, de koffie is op!’

Maar zoals hierboven al vermeld, hebben uitgevers een andere regel. Zij werken volgens de ELDA-regel (Eerst Leestekens, Dan Aanhalingstekens).

Hier wordt: ‘De koffie is op’, zei Mark.
Dus: ‘De koffie is op,’ zei Mark.

Vormgeving

Wat betreft de vormgeving van het verhaal waarbij er niet telkens op een nieuwe regel gestart wordt als de dialoog verspringt, kan er gezegd worden dat dit de vrije keuze van de schrijver is.
Een schrijver kan zelf bepalen dat hij zijn verhaal aan één stuk doorschrijft. Er zijn zelfs verhalen die geen gebruik maken van leestekens.
Dit kan het lezen natuurlijk moeilijker maken, vooral omdat we leestekens gewoon zijn, maar daarom wordt het verhaal er niet slechter op.

Besluit

Een discussie op Facebook heeft ervoor gezorgd dat ik iets te weten ben gekomen over onze taal.
Er zijn zoveel regeltjes of conventies dat je deze wel eens fout kan hebben.
In eerste instantie proberen we een mooi verhaal af te leveren en ook ik dacht zoals andere mensen dat de schrijver van het verhaal niet helemaal juist was in de manier waarop hij zijn leestekens en aanhalingstekens gebruikte.
Toch blijkt dat ook zijn versie correct is.

Weeral wat bijgeleerd dus.

 

Iedereen die graag wat meer leest over aanhalingstekens en leestekens kan ik onderstaande sites aanbevelen:

http://taal.vrt.be/aanhalingstekens

https://onzetaal.nl/taaladvies/aanhalingstekens-en-leestekens

https://www.taaltelefoon.be/enkele-of-dubbele-aanhalingstekens

http://taaladvies.net/taal/advies/vraag/11/dubbele_of_enkele_aanhalingstekens_bij_een_citaat/

http://taaladvies.net/taal/advies/vraag/1557/

 

Een reactie is altijd welkom

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s